Trẻ ở vùng Đại Lộc học mầm non, tiểu học, trung học cơ sở theo tuyến tuyển sinh của xã nơi cư trú; lên trung học phổ thông thì dự tuyển vào lớp 10 theo phương án chung của thành phố Đà Nẵng. Từ khi nhập Đà Nẵng, ngành giáo dục ở đây chịu sự quản lý của sở giáo dục thành phố; các quy định về tuyển sinh, học phí, chế độ hỗ trợ đang được thống nhất dần giữa hai địa bàn cũ.
Bài này giúp phụ huynh hình dung việc học của con ở một vùng nông thôn ven sông: tuyển sinh đầu cấp làm thế nào, chuyển trường từ nơi khác về hay từ Đại Lộc lên phố, những ngày nước lên trường cho nghỉ, và chuyện chọn học tại chỗ hay cho con lên trung tâm thành phố.
Trường học được tổ chức thế nào sau khi bỏ cấp huyện
Trước tháng 7/2025, trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở do huyện Đại Lộc quản lý qua phòng giáo dục; trường trung học phổ thông do sở giáo dục tỉnh Quảng Nam quản lý. Khi bỏ cấp huyện, trách nhiệm với các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở chuyển sang cấp xã và sở giáo dục thành phố theo phân công mới; trường trung học phổ thông thuộc sở giáo dục Đà Nẵng.
Với phụ huynh, ngôi trường gần nhà vẫn ở đó, thầy cô vẫn là người cũ. Điều thay đổi là đầu mối giải quyết những việc như tuyển sinh, chuyển trường, chế độ miễn giảm: những việc trước kia hỏi phòng giáo dục huyện thì nay hỏi trường trước, rồi tới xã hoặc sở theo hướng dẫn.
Một số trường có thể được sắp xếp lại vì xã mới rộng hơn, số học sinh ở các thôn xa giảm do người trẻ đi làm xa. Khi có phương án sáp nhập điểm trường, phụ huynh thường được lấy ý kiến; hãy tham gia, nhất là về chuyện đường đi của trẻ nhỏ mùa mưa.
Tuyển sinh đầu cấp: những gì phụ huynh cần nắm
Kế hoạch tuyển sinh được công bố hằng năm, thường trước hè. Nguyên tắc chung theo từng cấp:
| Cấp học | Cách tuyển thường gặp | Phụ huynh nên chuẩn bị |
|---|---|---|
| Mầm non | Ưu tiên trẻ trong địa bàn tuyển sinh, theo độ tuổi | Giấy khai sinh, thông tin cư trú; đăng ký sớm vì nhóm trẻ nhỏ hay hết chỗ |
| Lớp 1 | Theo tuyến cư trú, xét tuyển | Khai thông tin trên hệ thống tuyển sinh trực tuyến nếu có |
| Lớp 6 | Theo tuyến cư trú, xét tuyển từ học bạ tiểu học | Kiểm tra tuyến trường mình được phân |
| Lớp 10 | Theo phương án chung của thành phố, có thể thi tuyển hoặc kết hợp | Theo dõi thông báo của sở giáo dục từ đầu năm học lớp 9 |
| Trường chuyên, trường có lớp đặc thù ở trung tâm thành phố | Thi tuyển riêng | Chuẩn bị sớm nếu con có ý định |
Phương án tuyển sinh lớp 10 năm đầu sau hợp nhất có thể khác thói quen của cả học sinh Quảng Nam cũ lẫn Đà Nẵng cũ. Đọc kỹ văn bản chính thức thay vì nghe truyền miệng ở cổng trường.
Với lớp mầm non và lớp 1, giấy tờ cư trú của trẻ phải khớp tuyến; nếu gia đình vừa chuyển về quê, đăng ký cư trú cho con trước kỳ tuyển sinh vài tháng để khỏi lỡ đợt.
Những ngày nước lên: trường nghỉ, con học thế nào
Vùng Đại Lộc là nơi học sinh quen với chuyện nghỉ học vì lũ. Khi có cảnh báo mưa lớn, nước sông lên, chính quyền và ngành giáo dục có thể cho học sinh nghỉ để bảo đảm an toàn, nhất là ở các trường vùng trũng phía đông và các điểm trường có học sinh phải qua tràn, qua sông. Thông báo thường gửi qua nhóm phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm, loa thôn.
Nguyên tắc an toàn quan trọng nhất cho phụ huynh: khi nước đã ngập đường, tuyệt đối không cho con tự đi qua tràn, qua đoạn đường ngập, kể cả khi con nói "nước còn thấp". Dòng chảy ở tràn mạnh hơn nhìn thấy nhiều. Nếu trường chưa thông báo nghỉ mà đường đã nguy hiểm, giữ con ở nhà và báo giáo viên.
Sau lũ, trường thường có kế hoạch học bù. Phụ huynh có thể giúp con giữ nhịp học bằng việc ôn bài nhẹ ở nhà, đọc sách, làm bài tập giáo viên gửi qua điện thoại nếu có. Sách vở, đồ dùng bị ướt, hư hỏng thì báo trường; sau mỗi đợt lũ lớn thường có hỗ trợ từ nhà trường, hội khuyến học và các nhà hảo tâm.
Chuyển trường về Đại Lộc hoặc từ Đại Lộc đi
Gia đình đi làm xa về quê, hoặc cha mẹ đưa con lên phố học, đều phải chuyển trường. Trình tự chung:
- Liên hệ trường nơi định chuyển đến trước, hỏi còn chỗ không và hồ sơ cần những gì.
- Xin hồ sơ chuyển trường ở trường cũ: học bạ, giấy giới thiệu chuyển trường và các giấy tờ theo quy định.
- Đăng ký cư trú tại nơi ở mới nếu chuyển chỗ ở, vì tuyến tuyển sinh dựa vào cư trú.
- Nộp hồ sơ cho trường mới; với trung học cơ sở, trung học phổ thông có thể cần xác nhận của cơ quan quản lý giáo dục tuỳ trường hợp.
- Nếu chuyển giữa năm học, hỏi kỹ chương trình, sách giáo khoa đang dùng để con theo kịp.
Trước đây chuyển trường giữa Quảng Nam và Đà Nẵng là chuyển liên tỉnh; nay là trong cùng thành phố, nhiều khâu đơn giản hơn. Tuy vậy, hãy chuẩn bị đủ giấy để tránh đi lại nhiều lần.
Con chuyển từ trường ở phố về trường làng giữa chừng thường cần vài tuần để quen lớp đông bạn bè mới, giọng nói, nhịp học. Gặp giáo viên chủ nhiệm ngay tuần đầu, kể hoàn cảnh của con, sẽ giúp thầy cô để ý và xếp chỗ ngồi, nhóm học cho phù hợp.
Học tại chỗ hay cho con lên trung tâm thành phố
Khi Đại Lộc thuộc Đà Nẵng, nhiều phụ huynh nghĩ đến việc cho con lên phố học, nhất là cấp trung học phổ thông. Không có lựa chọn đúng cho mọi nhà. Học gần nhà giúp con ở với gia đình, đi lại an toàn, chi phí thấp, có thời gian phụ việc nhà. Lên trung tâm có thể có nhiều lựa chọn trường, câu lạc bộ, lớp năng khiếu, nhưng con phải đi xa mỗi ngày hoặc ở trọ, ở nhờ.
Câu hỏi đáng hỏi không phải "trường nào tốt hơn" mà là "con mình hợp với điều gì": con tự lập đến đâu, có người thân ở phố để nương tựa không, gia đình chịu được thêm khoản chi nào, và con có thực sự muốn. Một học sinh giỏi ở trường làng thường vẫn giỏi; một em mười lăm tuổi ở trọ một mình ở phố có thể sa sút nếu không có ai để ý.
Một lựa chọn ở giữa là học trung học phổ thông ở trường gần quê, rồi lên phố khi vào đại học, cao đẳng hay học nghề; lúc đó con đã đủ lớn để sống xa nhà. Nhiều gia đình ở vùng Đại Lộc chọn cách này, giữ con ở bên trong mấy năm dễ chênh vênh nhất.
Nếu chọn cho con đi, đăng ký tạm trú cho con ở nơi ở mới, giữ liên lạc thường xuyên với giáo viên chủ nhiệm, và để con về nhà vào những dịp có thể. Mùa lũ, nhắc con không cố về quê khi đường đang ngập.
Đường đến trường ở vùng ven sông và gò đồi
Xe đạp và xe đạp điện. Học sinh trung học ở vùng Đại Lộc đi học bằng xe đạp là chuyện thường. Kiểm tra phanh, đèn, và dạy con đi sát lề, nhất là trên quốc lộ 14B nơi xe tải chở vật liệu chạy nhiều.
Mưa đầu mùa. Những cơn mưa lớn đầu mùa làm đường đất ở vùng gò đồi phía tây trơn như mỡ, nhiều đoạn dốc xe đạp không lên nổi. Cho con đi sớm hơn, mang áo mưa liền quần, và nếu có thể thì đưa đón trong những tuần ấy.
Đi đò, qua tràn. Ở một số nơi ven sông, học sinh từng phải đi đò hay qua tràn để đến trường. Áo phao, không chở quá tải, không đi khi nước lớn là nguyên tắc không có ngoại lệ.
Học bán trú. Trẻ nhỏ ở thôn xa có thể học bán trú nếu trường tổ chức, giảm chuyện đi về buổi trưa nắng gắt hoặc mưa to.
Đưa đón chung. Vài nhà gần nhau thay phiên đưa đón con là cách nhiều xóm làm, vừa an toàn vừa tiết kiệm thời gian của người lớn trong mùa gặt.
Chế độ hỗ trợ học sinh: hỏi đúng chỗ
Học sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, con thương binh, liệt sĩ, học sinh khuyết tật, học sinh ở vùng khó khăn có thể được miễn giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, hỗ trợ ăn trưa theo chính sách của nhà nước và thành phố. Danh mục và mức hỗ trợ đổi theo từng năm và từng chính sách; sau khi hợp nhất, chính sách của Đà Nẵng mới sẽ áp dụng thống nhất.
Cách làm: đầu năm học, hỏi giáo viên chủ nhiệm hoặc bộ phận văn phòng trường về các chế độ con có thể được hưởng và giấy tờ cần nộp. Giấy chứng nhận hộ nghèo, cận nghèo xin ở xã. Nộp đúng hạn, vì nhiều khoản xét theo đợt.
Ngoài chính sách nhà nước, vùng Đại Lộc có truyền thống khuyến học khá mạnh qua hội khuyến học, các dòng họ, đồng hương ở xa. Những học bổng nhỏ này thường không công bố rộng; hỏi nhà trường và hội khuyến học xã để biết.
Dạy con biết bơi: kỹ năng sống ở vùng rốn lũ
Ở một vùng mà sông Vu Gia chảy ngang qua cả năm xã, ao hồ, kênh mương có ở khắp nơi và mỗi năm đều có những ngày nước lên, biết bơi là kỹ năng sinh tồn chứ không phải môn thể thao. Mùa hè, các đoàn thể, trường học ở nhiều nơi miền Trung tổ chức lớp dạy bơi cho trẻ; hỏi trường, đoàn thanh niên xã xem có lớp nào phù hợp.
Biết bơi chưa đủ. Trẻ cần được dạy những quy tắc khác: không tắm sông một mình, không tắm ở chỗ khai thác cát vì đáy có hố sâu bất ngờ, không lội qua dòng nước chảy dù nông, không chơi gần mép bờ đang sạt lở. Nhiều tai nạn đuối nước ở vùng ven sông xảy ra với chính những em đã biết bơi nhưng chủ quan.
Mùa lũ, đặt áo phao cho trẻ ở chỗ dễ lấy trong nhà, dặn con khi nước lên phải ở cạnh người lớn, không ra sân xem nước, không vớt củi trôi. Những câu dặn này người lớn ở vùng rốn lũ thuộc lòng; điều cần làm là nhắc lại với con mỗi năm, vì trẻ lớn lên rất nhanh và hay quên.
Câu hỏi thường gặp
Con thường trú ở xã này nhưng nhà gần trường xã bên có được học ở đó không?
Tuyển sinh mầm non, lớp 1, lớp 6 thường theo tuyến cư trú. Học trái tuyến có thể được xem xét nếu trường còn chỉ tiêu, theo quy định tuyển sinh từng năm. Liên hệ trường muốn học để hỏi khả năng trước khi làm hồ sơ.
Học phí ở vùng Đại Lộc có giống trung tâm Đà Nẵng không?
Mức học phí do hội đồng nhân dân thành phố quyết định, có thể phân theo vùng như thành thị, nông thôn và theo cấp học. Ngoài ra còn chính sách miễn học phí theo quy định của nhà nước. Xem thông báo của trường đầu năm học để biết khoản nào phải nộp.
Ngày lũ, trường không báo nghỉ mà nhà đã ngập thì có bị tính nghỉ không phép không?
Khi đường đi nguy hiểm, an toàn của con được đặt trước. Hãy báo giáo viên chủ nhiệm càng sớm càng tốt, nói rõ lý do. Trường ở vùng lũ thường hiểu hoàn cảnh này và có cách xử lý phù hợp với học sinh bị ảnh hưởng.
Chuyển con từ trường ở Sài Gòn về Đại Lộc giữa năm có được không?
Có thể được nếu trường nơi đến còn chỗ và hồ sơ đầy đủ theo quy định chuyển trường. Hãy liên hệ trường ở quê trước, chuẩn bị học bạ, giấy giới thiệu, và đăng ký cư trú cho con tại quê để thuận việc phân tuyến.
Có trường nghề, trung cấp nào gần vùng Đại Lộc cho học sinh không học lên lớp 10?
Học sinh có thể học nghề ở các trường cao đẳng, trung cấp, trung tâm giáo dục nghề nghiệp của thành phố hoặc khu vực lân cận. Danh sách và ngành nghề thay đổi theo thời gian; hỏi trường trung học cơ sở về kênh tư vấn hướng nghiệp và phân luồng.