Từ trung tâm Đại Lộc, đi tiếp quốc lộ 14B về phía tây là qua vùng đồi Hà Nha, Thượng Đức rồi vào vùng núi, lên đến khu vực Thạnh Mỹ (huyện Nam Giang cũ), nơi quốc lộ này gặp đường Hồ Chí Minh. Từ đó, bạn có thể đi tiếp lên Tây Nguyên hoặc các vùng núi khác của Quảng Nam cũ.
Đoạn đường này đẹp, nhưng tính chất khác hẳn đoạn đồng bằng: dốc, cua, xe tải chở gỗ keo và nông lâm sản, mùa mưa có nguy cơ sạt lở. Bài này mô tả đặc điểm đường, cách chuẩn bị xe và người, cách lái đường núi, và những việc cần kiểm trước khi đi. Tình trạng đường thay đổi theo mùa và theo các đợt sửa chữa; luôn kiểm thông tin hiện hành.
Đường lên núi bắt đầu từ đâu
Rời trung tâm Đại Lộc về phía tây, quốc lộ đi qua vùng Hà Nha, nơi đồng bằng bắt đầu nhường chỗ cho đồi thấp. Qua vùng Thượng Đức, đồi keo phủ hai bên, dân cư thưa dần. Đây là đoạn chuyển tiếp: đường vẫn còn tương đối bằng, nhưng đã có những khúc cua, đoạn dốc nhẹ.
Ra khỏi địa phận vùng Đại Lộc, đường đi vào vùng núi thực sự: men theo sườn núi, có đoạn bám theo thung lũng sông. Khúc cua dày hơn, độ dốc lớn hơn, có những đoạn một bên là vách núi, một bên là vực xuống dòng sông.
Điểm đến quen thuộc trên trục này là khu vực Thạnh Mỹ, nơi quốc lộ 14B gặp đường Hồ Chí Minh. Từ đây, người đi có thể rẽ về phía nam lên các vùng núi cao hơn và Tây Nguyên, hoặc về phía bắc theo đường Hồ Chí Minh.
Vì là đường nối đồng bằng với miền núi, trên tuyến có cả xe khách, xe tải, xe máy của người dân các xã vùng cao xuống chợ, xuống thành phố. Hãy nhớ rằng với nhiều người, đây là con đường đi làm, đi khám bệnh hằng ngày chứ không phải cung đường du lịch.
Đặc điểm cần biết của đường núi
Xe tải chở gỗ, nông lâm sản. Gỗ keo từ vùng đồi núi được chở xuống đồng bằng trên tuyến này. Xe chở nặng, đổ dốc, ôm cua rộng. Khi gặp xe tải ở khúc cua, đi sát lề phải, giảm tốc, đừng cố vượt.
Khúc cua khuất và dốc dài. Không thấy được xe ngược chiều sau khúc cua. Giảm tốc trước khi vào cua, đi đúng phần đường, bấm còi nhẹ ở cua khuất nếu cần.
Sương mù buổi sáng. Vùng núi sáng sớm có thể có sương mù dày, tầm nhìn chỉ vài chục mét. Bật đèn, đi chậm, giữ khoảng cách.
Đất đá trên mặt đường. Ngay cả mùa khô, đá nhỏ có thể lăn từ taluy xuống. Mùa mưa, nguy cơ sạt lở lớn hơn nhiều. Để ý biển cảnh báo khu vực sạt lở, đi nhanh qua những đoạn đó, không dừng nghỉ.
Ít trạm dịch vụ. Cây xăng, tiệm sửa xe, quán ăn thưa. Đổ đầy xăng, kiểm tra xe ở Đại Lộc trước khi lên.
Chuẩn bị trước khi lên núi
Danh sách việc cần làm ở Đại Lộc trước khi rời đồng bằng:
- Kiểm tra phanh kỹ: đường đổ dốc dài đòi hỏi phanh tốt. Với xe máy, kiểm tra má phanh, dầu phanh; với ô tô, kiểm tra hệ thống phanh và biết cách dùng phanh động cơ.
- Kiểm tra lốp còn gai, áp suất đúng; đèn trước, đèn sau, còi hoạt động.
- Đổ đầy xăng, mang thêm nước, đồ ăn nhẹ.
- Xem dự báo thời tiết cho vùng núi, không chỉ cho đồng bằng. Có cảnh báo mưa lớn thì hoãn.
- Tải bản đồ ngoại tuyến; sóng điện thoại vùng núi có đoạn mất hẳn.
- Mang áo mưa, áo ấm; vùng núi lạnh hơn, nhất là sáng sớm và chiều tối.
- Báo người nhà lộ trình, giờ dự kiến đến điểm tiếp theo.
Nếu đi xe máy, cân nhắc kỹ khả năng của bản thân. Người mới lái, chưa quen đường đèo nên đi cùng người có kinh nghiệm, hoặc chọn phương tiện khác.
Lái đường núi: lên dốc, xuống dốc, vào cua
Nguyên tắc chung của đường núi là nhìn xa, đi chậm, và luôn tính đến việc có thứ gì đó bất ngờ sau khúc cua: xe tải, đá rơi, trâu bò, xe hỏng. Tốc độ phù hợp là tốc độ mà bạn dừng kịp trong khoảng đường nhìn thấy trước mặt.
Lên dốc, với xe số, về số thấp trước khi vào dốc, giữ ga đều, không để xe hụt hơi giữa dốc. Với xe ga, giữ ga đều, không đợi xe chậm hẳn mới tăng ga. Ô tô số sàn về số thấp; số tự động có thể dùng chế độ số thấp nếu xe có.
Xuống dốc là phần nguy hiểm hơn. Không thả trôi, không tắt máy. Với xe máy số và ô tô, dùng số thấp để phanh động cơ hỗ trợ, phanh nhẹ ngắt quãng, tránh bóp phanh liên tục làm phanh nóng, mất tác dụng. Với xe ga, phanh nhẹ cả hai bánh, giữ tốc độ thấp ngay từ đầu dốc.
Vào cua, giảm tốc trước khi vào, không phanh gấp trong cua. Đi đúng phần đường bên phải, không cắt cua sang làn ngược chiều. Ở cua tay áo, cua khuất, nhìn gương cầu lồi nếu có, bấm còi báo hiệu.
Mùa mưa: sạt lở và lúc nên quay lại
Mùa mưa lũ cuối năm, tuyến đường núi có nguy cơ sạt lở taluy, đất đá tràn mặt đường, có khi sụt mất một phần mặt đường phía vực. Những năm mưa lớn, tuyến có thể bị chia cắt nhiều ngày. Đây là lý do đầu tiên để hoãn chuyến lên núi trong mùa mưa nếu không có việc cần.
Nếu đang đi mà trời mưa to, quan sát taluy phía trên: thấy đất đá lăn xuống, nước đục chảy mạnh từ taluy, vết nứt trên sườn, thì không dừng lại bên dưới, nhanh chóng đi qua hoặc quay lại. Không dừng xe nghỉ dưới chân taluy hay ở mép vực.
Gặp đoạn sạt đã chặn đường, không cố vượt qua đống đất đá, có thể đang tiếp tục sạt. Quay lại chỗ an toàn, báo chính quyền, làm theo hướng dẫn của lực lượng chức năng. Kiên nhẫn chờ thông đường còn hơn liều mạng.
Sau những đợt mưa lớn, kể cả khi đường đã thông, vẫn còn những đoạn mặt đường tạm, đoạn một làn xe, đoạn có người điều tiết. Đi chậm, nhường đường theo hướng dẫn, và chấp nhận thời gian đi lâu hơn bình thường.
Đi nhóm xe máy trên đường núi
Chọn xe máy hay ô tô cho chặng núi là câu hỏi đầu tiên. Xe máy cho cảm giác gần cảnh quan, dừng chụp dễ, nhưng chịu nắng mưa, lạnh và dễ bị ảnh hưởng khi xe tải vượt. Ô tô che chắn tốt, an toàn hơn khi gặp xe lớn, nhưng khó dừng ở đoạn hẹp. Với người chưa từng chạy đường núi, ô tô có tài xế quen tuyến là lựa chọn an toàn nhất; xe máy hợp với người có kinh nghiệm, đi nhóm, thời tiết khô ráo.
Nhiều nhóm bạn trẻ chọn chạy xe máy từ Đà Nẵng qua Đại Lộc lên vùng núi. Đi nhóm vui và an toàn hơn đi một mình, với điều kiện có kỷ luật. Thống nhất trước người dẫn đầu là người quen đường, người đi cuối là người có kinh nghiệm và mang dụng cụ sửa xe, các xe ở giữa giữ khoảng cách, đi hàng một.
Không đua nhau, không chạy song song chuyện trò, không vượt nhau ở khúc cua. Nếu một xe tụt lại, người đi đầu dừng ở chỗ rộng, an toàn chờ, không quay ngược lại trên đường đèo. Thống nhất điểm dừng tập trung trước mỗi đoạn dài.
Ảnh đẹp trên đường núi là lý do nhiều nhóm hay dừng. Chỉ dừng ở chỗ có lề rộng, tầm nhìn tốt về cả hai phía, đưa xe hẳn vào lề. Không đứng giữa đường, không ngồi trên lan can hay mép vực để chụp ảnh.
Khi gặp sự cố trên đường núi
Xe hỏng giữa đường đèo, đưa xe vào lề an toàn, xa khúc cua, bật đèn khẩn cấp, đặt vật cảnh báo phía sau. Người không đứng giữa xe và dòng xe chạy. Nếu có sóng điện thoại, gọi người thân và cứu hộ; nếu không, chờ xe qua lại để nhờ báo tin hoặc đi bộ đến khu dân cư gần nhất theo lề đường.
Có người bị thương, gọi cấp cứu, giữ người bị thương nằm yên nếu nghi chấn thương cột sống, cầm máu bằng băng ép nếu chảy máu. Không tự ý di chuyển người bị thương nặng trừ khi có nguy hiểm trước mắt như đất đá sạt, cháy xe.
Phanh mất tác dụng khi đổ dốc với xe máy, nhả ga, dùng số thấp nếu xe số, phanh ngắt quãng, tìm chỗ lề đất hoặc dốc ngược để giảm tốc. Đây là tình huống nguy hiểm nhất của đường núi; cách phòng là kiểm tra phanh kỹ trước khi đi và không phanh liên tục trên dốc dài.
Đại Lộc: chặng nghỉ trước và sau đường núi
Với người đi từ Đà Nẵng lên vùng núi, Đại Lộc là chặng nghỉ hợp lý cuối cùng trước khi vào đường đèo: ăn uống, đổ xăng, kiểm tra xe, mua thêm đồ. Nếu xuất phát muộn, nghỉ đêm ở Đại Lộc rồi sáng hôm sau mới lên núi là lựa chọn an toàn hơn chạy đường núi lúc chiều tối.
Ngược lại, với người từ vùng núi xuống, Đại Lộc là nơi đầu tiên có đủ dịch vụ sau một chặng đường dài. Nghỉ ngơi, kiểm tra phanh sau đoạn đổ dốc, ăn một bữa no trước khi đi tiếp về thành phố.
Từ khi vùng núi phía tây và vùng Đại Lộc cùng thuộc thành phố Đà Nẵng, tuyến quốc lộ này trở thành đường nối các xã miền núi với trung tâm thành phố. Lưu lượng xe, việc nâng cấp đường có thể thay đổi theo thời gian; theo dõi thông tin chính thức.
Câu hỏi thường gặp
Từ Đại Lộc lên Thạnh Mỹ đi đường nào?
Theo quốc lộ 14B về hướng tây, qua vùng Hà Nha, Thượng Đức rồi vào vùng núi, đến khu vực Thạnh Mỹ nơi quốc lộ gặp đường Hồ Chí Minh. Xem bản đồ cập nhật và kiểm tình trạng đường trước khi đi.
Đường lên vùng núi có khó đi không?
Có nhiều dốc, cua, xe tải chở gỗ, sương mù buổi sáng. Không quá khó với người có kinh nghiệm và xe tốt, nhưng người mới nên đi cùng người quen đường hoặc chọn ô tô có tài xế.
Mùa mưa có nên đi đường núi không?
Không nên nếu không có việc cần. Mùa mưa có nguy cơ sạt lở, đường có thể bị chia cắt. Nếu phải đi, theo dõi cảnh báo, đi ban ngày, không dừng dưới taluy và quay lại khi gặp sạt.
Xuống dốc dài nên phanh thế nào?
Dùng số thấp để phanh động cơ hỗ trợ, phanh nhẹ ngắt quãng, giữ tốc độ thấp từ đầu dốc. Không thả trôi, không tắt máy, không bóp phanh liên tục làm phanh nóng.
Đổ xăng ở đâu trước khi lên núi?
Đổ đầy ở trung tâm Đại Lộc hoặc các cây xăng dọc quốc lộ trước khi rời vùng đồng bằng. Trên đường núi, cây xăng thưa và có đoạn rất xa nhau.
Có nên đi đường núi ban đêm không?
Không nên, đặc biệt với người lạ đường. Ban đêm khó thấy cua, đất đá, sương mù, và ít người qua lại nếu gặp sự cố. Nghỉ lại ở Đại Lộc, sáng hôm sau đi tiếp.