Với người sống ở vùng Đại Lộc, phần lớn các chuyến đi hằng ngày như đi chợ, ra đồng, đưa con đi học, sang nhà bà con đều diễn ra trên đường bê tông trong thôn, đường đê ven sông và đường liên xã, chứ không phải trên quốc lộ. Những con đường này hẹp, nhiều xe thô sơ, nhiều trẻ em, ít đèn, và chính vì quá quen nên người ta hay chủ quan.
Bài này dành cho người dân trong vùng, người mới chuyển về, phụ huynh có con đi học, và cả khách hay chạy xe vào làng. Nội dung tập trung vào những rủi ro quen thuộc của đường nông thôn và cách đi an toàn hơn, cùng những quy định giao thông chung áp dụng ở mọi nơi.
Đường nông thôn ở Đại Lộc trông thế nào
Trong các chương trình xây dựng nông thôn qua nhiều năm, phần lớn đường thôn ở vùng Đại Lộc đã được bê tông hoá. Những con đường này thường rộng vừa đủ cho một ô tô con hoặc hai xe máy tránh nhau, hai bên là mương nước, ruộng, hàng rào nhà dân. Ở vùng đất bãi, nhiều đoạn đường đắp cao hơn ruộng để tránh ngập, mép đường dốc xuống.
Đường đê, đường ven sông là loại đường đặc biệt: một bên là sông hoặc bãi bồi, một bên là làng, mặt đường hẹp, có đoạn đất. Đây vừa là lối đi lại, vừa là công trình phòng lũ, nên có những quy định riêng về xe tải nặng, về xây dựng ven đê.
Đường liên xã nối các xã với nhau và với quốc lộ, rộng hơn đường thôn, có xe tải nhỏ, xe khách chạy qua. Vùng đồi phía tây và phía nam còn nhiều đoạn đường đất hoặc đường cấp phối, mùa mưa lầy lội.
Mỗi loại đường đòi một cách đi khác: đường thôn cần chậm và quan sát ngõ ngách, đường đê cần giữ xa mép, đường liên xã cần để ý xe lớn, đường đất cần xe tốt và thời tiết khô. Người chạy quen một loại thường mang thói quen ấy sang loại khác, và đó là lúc dễ gặp chuyện.
Những rủi ro quen thuộc
Mép đường cao, mương sâu. Đường đắp cao, mép không có lề, hai bên là mương hoặc ruộng thấp. Tránh xe hay đi đêm không thấy mép là dễ lao xuống. Đi giữa phần đường của mình, giảm tốc khi tránh xe.
Ngã ba, ngã tư khuất tầm nhìn. Hàng rào, bụi tre, nhà dân che khuất các ngã giao nhau trong thôn. Xe từ ngõ nhỏ chạy ra bất ngờ. Giảm tốc, bấm còi nhẹ khi đến chỗ khuất.
Xe nông nghiệp và gia súc. Xe công nông, máy cày, xe chở lúa, bắp chạy chậm, chiếm gần hết mặt đường. Bò, trâu được dắt qua lại hoặc thả rông. Kiên nhẫn, không vượt ẩu.
Rơm rạ, nông sản phơi trên đường. Mùa thu hoạch, người dân có khi phơi lúa, rơm, bắp trên mặt đường. Lớp rơm làm bánh xe trơn trượt, che khuất ổ gà. Giảm tốc, đi chậm qua.
Đường ướt, rêu, cát. Đường bê tông ẩm lâu ngày có rêu, đường gần bãi vật liệu có cát rơi. Phanh nhẹ, không bẻ lái gấp.
Đi đêm không đèn. Nhiều đoạn đường thôn không có đèn chiếu sáng. Người đi bộ, xe đạp không đèn rất khó thấy.
Học sinh đi học: nỗi lo của nhiều gia đình
Ở vùng quê, nhiều học sinh tự đạp xe hoặc đi bộ đến trường, có em đi khá xa. Giờ đến trường và tan học, đường thôn, đường liên xã đông học sinh đi thành từng nhóm, có khi dàn hàng ngang, đùa giỡn. Đây là thời điểm người lái xe máy, ô tô cần đi chậm nhất.
Phụ huynh có thể giúp con an toàn hơn bằng vài việc cụ thể: kiểm tra phanh, chuông, đèn xe đạp của con thường xuyên; dạy con đi sát lề phải, đi hàng một, không buông tay, không đèo nhau quá số người; chọn cùng con tuyến đường ít xe tải, tránh quốc lộ nếu có đường làng thay thế. Học sinh đi xe máy điện phải đội mũ bảo hiểm và đủ tuổi theo quy định.
Mùa mưa lũ, nhà trường và chính quyền thường thông báo cho học sinh nghỉ khi đường bị ngập. Phụ huynh theo dõi thông báo, không cho con tự lội qua đoạn ngập, qua ngầm tràn để đến trường. Ở những nơi học sinh phải qua sông bằng đò, hỏi nhà trường và chính quyền về phương án đưa đón an toàn.
Đi xe máy trên đường làng: thói quen nên có
Những thói quen nhỏ tạo khác biệt lớn:
- Đội mũ bảo hiểm cài quai, kể cả đi đoạn ngắn sang nhà hàng xóm hay ra đồng. Phần lớn chấn thương nặng ở đầu xảy ra ở tốc độ không cao.
- Không chở quá số người cho phép, không chở hàng cồng kềnh che tầm nhìn hoặc làm mất thăng bằng.
- Không uống rượu bia rồi lái xe, kể cả sau đám giỗ, đám cưới trong làng. Nhờ người tỉnh táo chở về hoặc đi bộ.
- Bật đèn khi trời chạng vạng, không đợi tối hẳn.
- Giảm tốc khi qua cổng trường, chợ, nhà văn hoá, chỗ đông trẻ em.
- Nhường đường cho xe nông nghiệp, gia súc; không bấm còi dồn dập làm gia súc hoảng.
- Kiểm tra phanh, lốp, đèn định kỳ; xe máy ở vùng quê hay chạy đường bụi, đường đất nên mau hao.
Người lớn làm gương là cách dạy trẻ hiệu quả nhất. Trẻ thấy cha mẹ đội mũ bảo hiểm mỗi lần ra ngõ, không lái xe sau khi uống rượu, thì lớn lên sẽ coi đó là chuyện tự nhiên.
Xe đạp và đi bộ: không phải "an toàn vì đi chậm"
Người lớn tuổi ở vùng quê vẫn quen đi xe đạp, đi bộ ra chợ, ra đồng. Cảm giác "đi chậm thì an toàn" không hoàn toàn đúng: người đi chậm vẫn có thể bị xe máy, ô tô từ phía sau đâm vào, nhất là khi trời tối hoặc ở khúc cua.
Đi xe đạp nên có đèn hoặc ít nhất miếng phản quang ở phía sau, đi sát lề phải, quan sát phía sau trước khi rẽ trái. Người đi bộ ban đêm nên mặc áo sáng màu, cầm đèn pin, đi ngược chiều xe chạy ở phía lề để thấy được xe đến.
Gia đình có người già hay đi xe đạp có thể gắn thêm gương, chuông, đèn cho xe. Những món này không đắt mà giúp người già được nhìn thấy và nghe thấy rõ hơn trên đường.
Người đi xe máy gặp người già đi xe đạp phía trước nên giảm tốc, giữ khoảng cách ngang rộng khi vượt, không bấm còi sát sau lưng làm họ giật mình loạng choạng.
Đường theo mùa: mỗi mùa một kiểu nguy cơ
Đường nông thôn vùng Đại Lộc thay đổi theo mùa, nên cách đi cũng phải đổi:
| Mùa | Tình trạng đường | Lưu ý |
|---|---|---|
| Mùa khô | Bụi, cát, nắng gắt, rơm rạ phơi trên đường | Đeo khẩu trang, kính; giảm tốc qua chỗ phơi nông sản |
| Mùa thu hoạch | Xe nông nghiệp nhiều, nông sản rơi vãi | Kiên nhẫn, không vượt ẩu xe chở nông sản |
| Đầu mùa mưa | Đường trơn, rêu, đất đỏ trôi ra mặt đường | Giảm tốc, phanh nhẹ |
| Mùa lũ | Ngập, ngầm tràn, sạt mép đường | Không vượt nước chảy, theo dõi cảnh báo |
| Sau lũ | Bùn, ổ gà mới, mép đường xói | Đi chậm, tránh đoạn chưa dọn |
Người địa phương nắm rõ những đoạn đường hay ngập, hay trơn, hay sạt trong thôn mình. Người mới chuyển về nên hỏi hàng xóm, và chia sẻ lại với người thân đến chơi.
Mùa nào cũng vậy, nguyên tắc chung là điều chỉnh tốc độ theo mặt đường chứ không theo thói quen. Con đường bạn chạy mỗi ngày có thể đã khác sau một trận mưa, một vụ thu hoạch, hay một đợt nước lên.
Khi có va chạm trên đường làng
Va chạm trên đường làng thường xảy ra giữa người quen với nhau, nên nhiều khi được "giải quyết trong nhà". Dù vậy, việc đầu tiên luôn là sức khoẻ: kiểm tra người bị thương, gọi cấp cứu nếu có dấu hiệu chấn thương đầu, gãy xương, chảy máu nhiều. Không vội đỡ người bị ngã nặng ngồi dậy nếu nghi chấn thương cột sống.
Đặt cảnh báo cho xe khác, nhất là ở khúc cua, đoạn tối. Nếu va chạm có người bị thương hoặc thiệt hại đáng kể, báo công an xã để ghi nhận sự việc; việc này giúp các bên giải quyết rõ ràng, nhất là khi liên quan đến bảo hiểm.
Với trẻ em bị ngã xe đạp, dù trông có vẻ nhẹ, theo dõi thêm vài giờ những dấu hiệu như nôn, buồn ngủ bất thường, đau đầu tăng dần; có dấu hiệu thì đưa đến cơ sở y tế ngay.
Quy định giao thông ở đường làng cũng là quy định
Có một quan niệm khá phổ biến là đường làng thì không ai kiểm tra, nên không cần đội mũ bảo hiểm, không cần giấy tờ. Thực tế, luật giao thông áp dụng trên mọi tuyến đường, và lực lượng chức năng có thể kiểm tra ở bất cứ đâu. Quan trọng hơn, quy định tồn tại để bảo vệ chính người đi đường.
Những vi phạm hay gặp ở vùng quê là không đội mũ bảo hiểm, chở quá số người, uống rượu bia khi lái xe, trẻ em chưa đủ tuổi lái xe máy. Mỗi vi phạm đều có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng mà hậu quả đè nặng lên cả gia đình. Mức xử phạt cụ thể thay đổi theo văn bản hiện hành; điều nên nhớ là đừng vi phạm, chứ không phải nhớ mức phạt.
Từ khi vùng Đại Lộc thuộc thành phố Đà Nẵng, công tác quản lý giao thông trên địa bàn có thể được tổ chức lại. Theo dõi thông báo của chính quyền xã về những thay đổi như phân luồng, cấm xe tải trên một số tuyến, lắp đèn, gờ giảm tốc.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe máy trong làng có cần đội mũ bảo hiểm không?
Có. Quy định đội mũ bảo hiểm áp dụng trên mọi tuyến đường, kể cả đường làng. Nhiều chấn thương đầu nghiêm trọng xảy ra ở tốc độ thấp, quãng đường ngắn.
Học sinh đi xe đạp đến trường cần lưu ý gì?
Kiểm tra phanh, chuông, đèn; đi sát lề phải, đi hàng một, không buông tay, không đèo quá số người. Phụ huynh nên chọn cùng con tuyến đường ít xe tải và theo dõi thông báo nghỉ học khi mưa lũ.
Gặp xe công nông trên đường hẹp thì làm sao?
Giảm tốc, giữ khoảng cách, chờ đến đoạn rộng và tầm nhìn tốt mới vượt, hoặc đi chậm theo sau. Không bấm còi dồn dập và không ép xe nông nghiệp ra mép đường.
Đường làng không có đèn, đi ban đêm thế nào?
Bật đèn xe, đi chậm, giữ giữa phần đường của mình để không lao xuống mép. Người đi bộ nên mặc áo sáng màu, cầm đèn pin, đi ở phía lề ngược chiều xe chạy.
Nông sản phơi trên đường có được không?
Phơi nông sản trên mặt đường gây nguy hiểm cho người đi xe và có thể bị chính quyền nhắc nhở. Nên phơi ở sân nhà, sân phơi chung. Người đi đường gặp đoạn có rơm, lúa phơi thì giảm tốc đi chậm qua.
Trẻ em bao nhiêu tuổi thì được đi xe máy điện?
Độ tuổi và loại xe được phép điều khiển do luật giao thông quy định và có thể thay đổi. Phụ huynh kiểm tra quy định hiện hành, cho con đội mũ bảo hiểm và hướng dẫn kỹ trước khi cho con tự đi.